Smog w Krakowie nadal dokuczliwy, jednak programy poprawy jakości powietrza przynoszą pozytywne skutki Kwiecień 24, 2018 – Posted in: Nasze prognozy

Polskie miasta wciąż znajdują się wysoko w rankingach najbardziej zanieczyszczonych w Unii Europejskiej. Według raportu Komisji Europejskiej 33 spośród 50 najbardziej zadymionych miast znajduje się w Polsce. Jednym z nich jest Kraków. Dopuszczalna norma stężenia pyłu PM2,5 wynosi 25 µg/m3. W zimie w stolicy Małopolski poziom stężenia PM2,5 był nieraz trzy a nawet cztery razy większy! Kraków rozpoczął działania na rzecz poprawy jakości powietrza. Sprawdziliśmy, jakie to przynosi rezultaty.

Smog to chmura zawierająca zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego unosząca się nad miastem. Powstawaniu smogu sprzyja bezwietrzna pogoda i wysoka wilgotność. Za główne źródło szkodliwych substancji uważa się tzw. niską emisję. Jest to emisja pyłów i szkodliwych gazów na wysokości do 40 m. Zanieczyszczenia te pochodzą z domowych pieców grzewczych i lokalnych kotłowni węglowych, gdzie nieefektywnie spalane są paliwa. Wciąż w domach jednorodzinnych dominują kotły węglowe. Są w większości przestarzałe i mało wydajne. Problem stanowi też to, czym palimy. Nieraz wybieramy najtańszy węgiel o wątpliwej jakości lub spalamy odpady.

Istnieją udowodnione związki pomiędzy zapadalnością na choroby natury kardiologicznej, neurologicznej, onkologicznej u dzieci i dorosłych a zanieczyszczeniem powietrza. Niska emisja powoduje częstsze występowanie, m.in chorób alergicznych, zapalenia spojówek, astmy czy poronień. W przypadku pyłów PM2,5 i PM10 bardzo groźne są okresy zimowe, gdy najbardziej prawdopodobną przyczyną większej niż zazwyczaj liczby zgonów może być zanieczyszczone powietrze.

Różne organizacje społeczne prowadzą kampanie na rzecz czystości powietrza zarówno w skali ogólnopolskiej jak i w szczególnie dotkniętych przez smog regionach, do których od lat należy niestety Kraków. Działania te wywołują reakcje władz, zwłaszcza samorządowych, które realizują programy zmierzające do poprawy jakości powietrza. W Krakowie od 1995 roku likwidowane są stopniowo źródła niskiej emisji. Instaluje się też źródła energii odnawialnej. Proces ten bardzo przyspieszył w ostatnich 10 latach, gdy wydatki na ten cel sięgnęły 250 mln PLN. Niektóre dane wskazują, że działania te powoli zaczynają przynosić efekty.

Wykres 1: Model długoterminowy: 12-miesięczna prognoza stężenia PM2,5 µg/m3 uwzględniająca liczbę palenisk niskiej emisji.


Model prognozuje średnie miesięczne stężenie pyłu zawieszonego PM2,5. Wyprzedzenie prognozy to 12 miesięcy (tło białe). Dokładność prognozy w okresie testowania modelu (tło zielone) wynosiła ponad 95%.

Wykres 2: Związek między liczbą źródeł niskiej emisji a stężeniem PM2,5 µg/m3 w latach 2007 – 2018.


Liczba źródeł niskiej emisji (pieców i kotłowni) w Krakowie spadła z około 29000 w roku 2007 do około 10000 na koniec roku 2017. Jeżeli tendencja się utrzyma, w 2019 roku niemal wszystkie te źródła powinny zostać wyeliminowane. W tym samym czasie średnioroczne stężenie PM2,5 spadło z 63,8 µg/m3 do 42,3 µg/m3, czyli o 34%. Wykonana przez nas prognoza stężenia PM2,5 w µg/m3 [mikrogramach na metr sześcienny] na rok 2018 wynosi 35,7 µg/m3 (słupki beżowe).

Wykres 3: Kraków – PM2,5 w porównaniu do liczb źródeł energii odnawialnej w latach 2008 – 2018


Liczba zainstalowanych źródeł energii odnawialnej wzrosła z 30 w roku 2007 do około 1400 na koniec roku 2017. Rok 2018 został przez nas oszacowany na podstawie trendu długoterminowego.

Wykres 4: PM2,5 w porównaniu do wydatków na likwidację źródeł niskiej emisji latach 2008 – 2018


Zrealizowane wydatki na likwidację źródeł niskiej emisji w Krakowie w latach 2007 – 2017 wyniosły ponad 250 mln PLN. Aby jednak zanieczyszczenie powietrza pyłami PM2,5 i PM10 w Krakowie spadło trwale do dopuszczalnych poziomów, potrzebne są analogiczne działania w sąsiednich miejscowościach. Rok 2018 oszacowaliśmy na podstawie planowanych przez UMK terminów likwidacji źródeł niskiej emisji.

Kliknij i zapoznaj się z pełnym raportem.

Oprac. ExMetrix

*Źródło danych: UM w Krakowie

« Według wskaźnika Banku Światowego każdego roku 9 na 100 000 osób ginie na polskich drogach, co daje 3 5000 ofiar śmiertelnych w skali całego kraju
Bułgaria ma największy problem z przestępczością w Europie. Polska jednym z najspokojniejszych krajów. »